Stangkoppen, voorwiellagers en voorbanden vervangen

De laatste tijd stuurde de trike niet zo strak meer. Niet zo vreemd, want er zat een behoorlijke speling in de voorwiellagers en stangkoppen. Het volgende filmpje laat de speling in één van de stangkoppen zien.



Alle speling bij elkaar zorgde er voor dat ik aan de voorkant van de voorwielen een speling van zo'n 3 à 4 mm kon meten!

Als eerste heb ik de voorwiellagers vervangen, een klusje dat ik al een aantal keren heb uitgevoerd. Het lastigste onderdeel bij het vervangen van de voorwiellagers vind ik om de lagers recht in het lagerhuis te krijgen. Een grote valkuil is het vergeten van het vulstuk dat tussen beide lagers thuis hoort. Het laatste overkwam me bijna! Gelukkig zag ik het net op tijd en kon ik het tweede lager nog makkelijk verwijderen om het vulstuk te plaatsen.

Bij het vervangen van de voorwiellagers bleken er drie spaken in het rechter voorwiel gebroken te zijn, alle drie in de spaaknippel. De laatste tijd wordt ik met grote regelmaat geconfronteerd met spaken die op deze manier afbreken. Ik heb er een beetje genoeg van en heb daarom al nieuwe spaken (Sapim Race 18 x 172mm) en nippels (DT Swiss Pro lock 12mm) in huis gehaald om de voorwielen opnieuw te spaken. Het wachten is nog even op een geschikt moment om ze te vervangen.

De oppervlakken van de Kojaks zagen er pokdalig uit. Ze hebben een groot deel van de winterperiode dienst gedaan en dat was ze aan te zien. In die periode is de rechter voorband drie keer lek geweest, de linker voorband niet één keer. Nu, na 4853 kilometer, heb ik ze vervangen door nieuwe.

Het vervangen van de stangkoppen is ook een regelmatig terugkerende klus. Het vervangen en uitlijnen van de voorwielen gaat me inmiddels vrij gemakkelijk af.

Km. stand 21.119

Update 14-05-2013: Zojuist zag ik een interessant bericht van ICE op Facebook. Uit dit bericht blijkt dat er rubber beschermkapjes voor de stangkoppen in aantocht zijn, ook voor montage achteraf. Goed nieuws! Naar mijn idee moeten die het slijtageproces van de stangkoppen aanmerkelijk vertragen!

Enkel en onderhoud

SKF lager 6001-2RSL
van z.g.a.n. t/m oud roest
spaakbreuk #4 linksvoor
zijkanten van de kogels boven
'zwemmende' kogels

Na een weekje rust was m'n enkel vorig weekend al behoorlijk vooruit gegaan. De enkel was nog wel een beetje dik, en het lopen ging af en toe nog wat moeizaam, maar fietsen bleek goed te gaan. In het weekend heb ik pekelresten van de trike gewassen, het binnenwerk van de schijfremmen schoon gemaakt en de "winterbanden" weer omgewisseld voor "zomerbanden". Volgens diverse bronnen op internet is fietsen een goede oefening voor mensen met een verstuikte enkel. Gesterkt door deze "wetenschap" ben ik maandag weer voorzichtig met de trike naar het werk gegaan. Het fietsen ging niet geweldig, want ik durfde m'n rechter been niet zwaar te belasten, maar ik kwam waar ik wezen moest! En met een beetje hulp van m'n handen bleek pijnloos uitklikken ook mogelijk. Na het fietsen bleven nare reacties van de enkel gelukkig uit :-). Zodoende ben ik ook woensdag en vrijdag met de trike naar het werk geweest. Hoewel het fietsen steeds beter ging en ik de enkel steeds meer durfde te belasten wilde de vaart er nog niet echt in komen. Verder viel op dat de trike niet bepaald scherp stuurde. Reden om de techniek eens kritisch te bekijken.

Om te beginnen bleken beide voorwielen niet soepel meer te draaien. Het buitenste lager van het linker voorwiel had nogal wat speling. Van de stangkoplagers van de besturing wist ik al een tijdje dat er speling in zat, maar nu vond ik de tijd rijp om ze te vervangen. Als eerste heb de SKF 6001-2RSL voorwiellagers vervangen door nieuwe van het hetzelfde merk en type. Dat heb ik al eerder gedaan, en dat kon ik merken want het ging voor mijn gevoel een stuk makkelijker nu. Opvallend was dat de staat van de lagers nogal varieerde, van "stuk oud roest" tot "zo goed als nieuw". Gezien hun kilometrage (10.519) en vergeleken met de vorige vond ik ze er nog redelijk uit zien.

En passant bleek links voor een spaak (#4) gesneuveld te zijn. Omdat er ook wat slag in het wiel zat heb ik het wiel weer netjes gericht. Hierbij moest nog een spaak (#5) vervangen worden.

Laatste klus van dit weekend was het vervangen van de stangkoplagers van het stuur. Ook dat ging een stuk makkelijker dan de vorige keer. Deze keer heb ik alleen de buitenste stangkoppen vervangen, in de binnenste stangkoppen bleek nauwelijks speling te zitten. Kennelijk hebben de buitenste stangkoppen veel meer te lijden. Dat de stangkoppen versleten zijn is goed te zien op de vierde afbeelding waar ik de zijkanten van de kogels naar boven heb gedraaid: het oppervlak is na 8995 km niet bepaald glad meer. Op de laatste afbeelding is te zien dat de kogels nogal ruim in hun jasje zitten.

Km. stand 12.339

Voorwiellagers vervangen

ICE support

Na vijf weken met sneeuw en pekel merkte ik dat er veel speling in de voorwiellagers zat. Op 9 jan 2011 heb ik dit bij ICE gemeld. Ik heb aangegeven dat ik dacht dat de speling een gevolg was van de vele pekel. Daarnaast heb ik gevraagd om een uitleg hoe ik de lagers kon vervangen, en of er een mogelijkheid is om de lagers beter te beschermen. Bijzonderheden uit deze email wisseling:

1. ook volgens ICE zijn zout water en lagers geen vrienden;
2. ICE stuurde me een uitleg over de wijze waarop de lagers vervangen kunnen worden, geïllustreerd met foto's;
3. ICE bood aan om vervangende lagers te sturen als ik ze niet ergens anders te pakken kon krijgen;
4. de onderstaande foto's van de oude lagers zorgden voor een schokreactie bij de betreffende ICE medewerker, vanwege de staat waarin de lagers bleken te verkeren. Hij leefde in de veronderstelling dat de lagers redelijk goed beschermd waren;
5. ICE adviseerde de lagers in de winter af te dekken met een laagje vet. Dit vetlaagje werkt als een extra waterafstotende laag;
6. de betrokken ICE medewerkers stelden zich heel klantvriendelijk op.

Aan de slag

Bij www.detechnoshop.nl heb ik nieuwe lagers besteld, vier stuks SKF 6001-2RSL.

Bij 1820km op de teller heb ik de voorwiellagers vervangen met hulp van de van ICE ontvangen instructies en foto's. Het nu volgende is dan ook een vrije vertaling daarvan, de foto's met Engelse teksten zijn van ICE afkomstig.

Om de voorwiellagers te verwijderen heb je een middelgrote platte schroevendraaier en een kunststof hamer nodig. Verder is het handig om te weten dat zich tussen de voorwiellagers een spacer bevindt.


Voor het verwijderen van het eerste lager van een voorwiel steek je de schroevendraaier door het gat van het voorliggende lager en de spacer, druk zonodig de spacer een beetje opzij en zet de schroevendraaier op de binnenring van het lager aan de andere kant van het wiel. Tik met de hamer op de schroevendraaier tot het lager in beweging komt. Verplaats de schroevendraaier af en toe en tik met de hamer tot het lager uit het wiel komt. Het verwijderen van het tweede lager gaat op dezelfde manier, maar makkelijker omdat er geen lager en spacer meer in de weg zitten.

Na afloop heb ik de stofkapjes van de lagers verwijderd. De lagers zagen er ondanks hun jeugdige leeftijd beroerd uit:


Voor het installeren van de lagers heb je een stuk buis nodig met een iets kleinere diameter dan die van de de lagers. Zelf heb ik hiervoor een oude bougiesleuteldop gebruikt. Leg het wiel op een stevige tafel, een workmate is ook goed. ICE beschrijft hoe je het met een hamer het lager met rustige klappen naar de plaats van bestemming kunt slaan. Het is de kunst om het lager recht naar beneden te slaan. Voor het monteren van het tweede lager niet vergeten eerst de spacer terug te plaatsen!


Zelf heb ik er voor gekozen de lagers in te persen met behulp van een stuk draadeind, moeren, ringen en bougiesleuteldop. Zie de onderstaande foto's. Door het aandraaien van de moeren wordt het betreffende lager op zijn plek gedrukt. En ook met deze methode geldt: niet vergeten voor het monteren van het tweede lager eerst de spacer terug te plaatsen!


Weer wat geleerd. Het vervangen van de voorwiellagers is namelijk prima gelukt. De volgende klus is het vervangen van de spaaknippels...

Km stand: 1820.

P.S. Dit bericht is achteraf gepubliceerd op 6-8-2011.

Winter 2010/2011

Een overzichtje van mijn ervaringen met de ICE Vortex 1 - 700 in de winter van 2010/2011.

"Winterbanden". Het vervangen of plakken van lekke banden is geen hobby van me, zeker als dit moet gebeuren in koude, natte en/of donkere omstandigheden. Daarom heb ik na de eerste sneeuwvoorspellingen de Kojaks vervangen door Schwalbe Marathon Plus banden. De Marathon Plus heeft een goede reputatie op het gebied van lekbestendigheid, daarnaast geeft het profiel van de Marathon Plus net wat extra grip bij sneeuw en ijs. Helaas hebben deze banden ook de reputatie dat ze een nadelige invloed hebben op de acceleratie en de snelheid. Zie bijvoorbeeld de ervaringen van andere ligfietsers op http://www.ligfiets.net met de Schwalbe Marathon Plus 35-406 en 35-559. Beide reputaties kan ik bevestigen. Tijdens de afgelopen winter heb ik geen lekke banden gehad, maar het accelereren verliep moeizamer en de kruissnelheid ging naar mijn inschatting met ongeveer 2 km/u omlaag.

17-12-2010 - na een woon-werkrit (1)

Sneeuw. Ook in deze regio is de afgelopen winter veel sneeuw gevallen. Behoudens een weekje vakantie tussen Kerst en Oud en Nieuw heb ik de hele winter door gefietst, dus ook door de sneeuw. Toen ik de ligfiets nog had pakte ik bij gladheid mijn mountainbike. Deze winter heb ik de mountainbike niet gebruikt. Vergeleken met de MTB lijkt het fietsen met de trike door de sneeuw zwaarder te gaan. Met de MTB kun je vaak in een bestaand spoor rijden, terwijl je met de trike vaak een aantal nieuwe sporen aan het maken bent. En naarmate het maken van die sporen meer energie kost en/of de gladheid toeneemt gaat het achterwiel van de trike steeds meer doorslippen. In extreme gevallen liep de snelheid hierdoor terug tot een krappe 10 km/u, en incidenteel moesten bruggetjes en plekken met veel sneeuw lopend bedwongen worden. Het voordeel van de trike is natuurlijk weer dat je geen energie hoeft te steken in het overeind blijven.

17-12-2010 - na een woon-werkrit (2)

Schoonmaken en smeren. Na een rit over gepekelde, natte wegen is het zaak de fiets zo snel mogelijk en zoveel mogelijk van pekel te ontdoen, de ketting schoon te spoelen, te drogen en weer te smeren. Afgelopen winter heb ik dat vaak moeten doen, zo vaak dat ik voor het schoonmaken een Gardena drukspuit heb aangeschaft. Handig om de ketting en rest van de trike gericht schoon te spuiten zonder dat direct alle smeermiddelen in het putje wegspoelen.

AVID BB7 schijfremmen. Uit ervaring wist ik dat de AVID BB7 schijfremmen behoorlijk gevoelig zijn voor de inwerking van pekel. Ze zaten namelijk ook op mijn Nazca Fuego. Met name de zuiger die schuil gaat achter de grote rode verstelknop heeft de neiging door de inwerking van pekel vast te "rotten". Aangroei als gevolg van oxidatie en andere narigheid zorgt er bovendien voor dat de brake pads steeds vaker aanlopen. Om problemen te voorkomen heb ik de remklauwen en de zuigers deze winter twee keer gedemonteerd en schoon gemaakt. Door de schroefraad van de genoemde zuiger bij het monteren van montagevet te voorzien blijven de remmen goed verstelbaar.

Kabels. Het is een aantal keren voorgekomen dat ik ’s morgens de trike pakte en dat één of meerdere rem- of schakelgrepen nauwelijks in beweging te krijgen waren. De oorzaak was bevriezing van vocht in de kabels. Door de kabels met de hand wat heen en weer te bewegen lukte het steeds om de remkabels weer gangbaar te maken. Hetzelfde euvel deed zich voor bij de kabel van de achterderailleur. Het gangbaar maken van deze kabel bleek soms niet of soms maar voor een deel mogelijk, waardoor ik in die gevallen met een gereduceerd aantal versnellingen moest vertrekken. Met de voorderailleur kon ik het gemis van de weggevallen versnellingen redelijk opvangen, en meestal kwamen er gaandeweg weer extra versnellingen beschikbaar.

De buitenkabel van de schakelkabel van de achterderailleur bestond in eerste instantie uit twee delen, onderbroken door een stukje zonder buitenkabel. Om het binnendringen van vocht en viezigheid tegen te gaan heb ik deze losse delen na een tijdje vervangen door een buitenkabel uit één stuk, en heb ik het uiteinde bij de achterderailleur voorzien van een sealing.

Draaiverstellers. Het schakelen bleek ook bemoeilijkt te worden doordat de SRAM X5 draaiverstellers niet meer soepel te verstellen waren. Wat me opviel was dat het gaatje voor de doorvoer van de binnenkabel, dat bij een MTB aan de zijkant van de versteller zit, door de positie van deze verstellers op het stuur van de trike aan de bovenkant zit. Hierdoor kan er gemakkelijk water en viezigheid in de verstellers lopen. Daarom heb ik verstellers via die gaatjes ingespoten met siliconenspray waarna ik de gaatjes heb afgesloten met een plugje. Het hielp wel iets, maar van soepel schakelen was pas sprake zodra de temperatuur weer boven de nul graden uitkwam.

Spaaknippels. Na verloop van tijd werd ik regelmatig geconfronteerd met los hangende spaken, zowel in het linker voorwiel als in het achterwiel. Steeds bleek dat de kop van de alu spaaknippel was afgebroken. Een aantal keren heb ik gebroken spaaknippels vervangen. Een lastig werkje, want: wiel uit de fiets halen, band er af, velglint los, spaaknippel er op, spaak op spanning brengen, velglint weer vast, band er op, oppompen en het wiel weer in de fiets plaatsen. Ook heb ik de spaakspanning van alle spaken verhoogd, maar waarschijnlijk was het al te laat want na vijf afgebroken spaaknippels viel me op dat sommige spaaknippels aan de smalle kant begonnen af te brokkelen.

gebroken spaaknippels

Ik had de indruk dat de gebruikte aluminium spaaknippels niet sterk genoeg waren en dat de spaakspanning te snel daalde. Om een lang verhaal kort te maken: halverwege januari - na 1820 km - had ik geen vertrouwen meer in de alu spaaknippels en heb ik ze allemaal vervangen door zelfborgende "DT pro lock standard" spaaknippels van messing. Binnenkort meer hierover op deze blog ...

voorwiellagers na demontage

Voorwiellagers. Na vijf weken met sneeuw en pekel merkte ik dat er veel speling in de voorwiellagers zat. Bij mijn ICE Vortex zijn die lagers niet afgeschermd. Blijkbaar waren de sealings van de lagers zelf niet in staat de pekel volledig buiten de deur te houden, want toen ik ze verving bleek dat ze volledig verroest waren. De voorwiellagers heb ik tegelijk met de spaaknippels vervangen. Wordt vervolgd ...

Stangkoplagers. Half februari bleek er een behoorlijke speling te zitten in de stangkoplagers van het stuur. Een maand later, bij km stand 3344, heb ik de stangkoppen vervangen. Meer over dit onderwerp in een volgend bericht op deze blog ...

ICE support. Over de problemen met de spaaknippels, voorwiellagers en stangkoppen heb ik vrij uitgebreide email contacten gehad met ICE. Het viel me op dat mijn klachten, adviezen en vragen serieus werden behandeld. In het geval van de stangkoppen stuurde ICE me na de probleemmelding zelfs direct een nieuw setje toe.

Resumé. Het fietsen met de trike in winterse omstandigheden is, hoewel soms zwaar, voor mij goed mogelijk gebleken. Mijn ICE Vortex bleek af fabriek niet helemaal klaar te zijn voor een stevige winter. De problemen met de spaaknippels, voorwiellagers en stangkoppen zijn in dat opzicht illustratief. De problemen met de vast gevroren kabels zijn denk ik van algemene aard, hoewel ik dit soort problemen nooit zo sterk ervaren heb als op de trike. Toch eens kijken of daar oplossingen voor zijn.

P.S. Dit bericht is achteraf gepubliceerd op 5-8-2011.